Heerlijk boek over de 'bios'

bioscopen1.jpg Bestel dit boek nu!

Fantasie, illusie en betovering.

‘Herman Romer schetst op indrukwekkende wijze de opkomst en neergang van de Rotterdamse cinema.’

Door Jan Koopmans, Stichting Hoogvliet Digitaal

Rotterdammers en Hoogvlieters die ergens in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw zijn geboren, zullen bijna allemaal een herinnering koesteren aan de bioscopen van die tijd. Dat waren er zeker vijftien, waarvan er drie op de zuidelijke Maasoever te bezoeken waren: Colosseum aan de Beijerlandselaan, Harmonie aan de Gaesbeekstraat en Metro aan de Wolphaertsbocht.

De grotere en meer deftige filmtheaters bevonden zich in en rondom het centrum van het centrum van Rotterdam. Namen van het Prinses Theater, Victoria, Rex, Arena, Lumière, Thalia, Corso, Calypso, Cineac NRC, Cineac AD en Luxor zijn verdwenen, maar tegelijk onvergetelijk.

Auteur Herman Romer brengt ze weer tot leven. Hij en uitgeverij Aprilis uit Zaltbommel hebben met de productie van het naslagwerk ‘Fantasie, Illusie en Betovering – Herinneringen aan Rotterdamse bioscopen 1896-2004′ een indrukwekkende topprestatie geleverd. Donderdag 14 oktober vindt in de Grote of Sint-Laurenskerk de presentatie plaats op een extra feestelijke happening met als middelpunt Herman Cornelis Johannes Romer, zoals de geboren en getogen Rotterdammer voluit heet.

Anna Blamanprijs
De op 2 februari 1931 ter wereld gekomen bekende schrijver uit Rotterdam-Blijdorp van historische boeken over Rotterdam, verhalen, dichtbundels en novellen krijgt, gekoppeld aan presentatie van zijn nieuwe pennenvrucht, de Laurenspenning 2004 uitgereikt. Deze hoge onderscheiding wordt sinds 1959 jaarlijks vergeven aan personen als waardering voor de wijze waarop zij zich inzetten voor de Rotterdamse samenleving voor kunst en cultuur.
‘Als uitgeverij zijn wij bijzonder verheugd met deze waardering voor onze auteur,” maakte het directieduo Kitty en Thijs Uijthoven in een eerder verzonden persbericht trots wereldkundig. Het is overigens niet de eerste officiële erkenning die de veelschrijver ten deel valt: in 1971 won de auteur de Anna Blamanprijs.

Romer groeide in de vorige eeuw op tijdens de economische crisis van de jaren dertig en maakte aansluitend de Tweede Wereldoorlog mee. Zijn ouderlijk huis ging in die vijf zwarte jaren tweemaal verloren bij bombardementen. De eerste keer op 14 mei 1940 door toedoen van de Duitsers, de tweede maal op 31 januari 1941 door de Engelsen. Als kind beleefde Herman Romer ook de hongerwinter. Romer geldt als een topkenner van Rotterdam en dat weerspiegelt zich in zijn ondertussen meer dan dertig historische boeken.

Zijn bioscoopboek is een kroonjuweel geworden waar hij jaren aan heeft geslepen. Oudere inwoners van Hoogvliet en Pernis zullen smullen van de inhoud, hoewel ze zelf nooit over een eigen filmtheater-om-de-hoek hebben kunnen beschikken. Door het tijdspad heen werden in de twee door Rotterdam geannexeerde wijken incidenteel wel films vertoond in clubhuizen en in andere zaaltjes. Maar een echte wijkbioscoop als daar waren Colosseum in Hillesluis, Harmonie in de Tarwewijk, Metro in Charlois, Rex in Middelland of Victoria in het Oude Noorden hebben Hoogvliet en Pernis nimmer gehad. Herman Romer had er in zijn boek anders zeker melding van gemaakt. Pas nadat buurgemeente Spijkenisse in de jaren zeventig van de vorige eeuw was aangewezen als groeigemeente, kwam daar een bioscoop.

Romer: ‘Langer dan een eeuw oud is de ontwikkeling van de eerste primitieve filmpjes tot de huidige, vaak spectaculaire, filmbeelden op het witte doek. Rotterdam heeft met de vertoning hiervan een pioniersrol vervuld. Zo vestigde Frans Goeman op de Coolsingel de eerste ‘vaste’ bioscoop in ons land en zette Abraham Tuschinski in Rotterdam zijn eerste schreden op het bioscooppad. Gefascineerd door de ‘levende photografieën, bouwde hij vanaf dat moment aan zijn vaste bioscoopimperium.’

Romer schetst de bioscoopontwikkeling vanaf de eerste vertoning op de kermis, in achterafzaaltjes en in (soms verbouwde) winkelpanden, tot die in de latere filmpaleizen. Het stemt velen tot droefheid dat al die bioscooptheaters in Rotterdam verloren zijn gegaan. Niet alleen door het Duitse bombardement van 14 mei 1940, maar ook door andere oorzaken in de naoorlogse tijd, waaronder de komst van de beeldbuis in huis. Het fundament voor zijn boek komt uit gesprekken en persoonlijke herinneringen van mensen die door Herman Romer zijn geïnterviewd. Maar hij maakt ook gebruik van eerdere publicaties in kranten en boeken. Niet minder van belang waren de herinneringen van bedrijfsleiders, filmoperateurs en andere betrokkenen bij het bioscoopbedrijf.

Anekdote
Een leuke anekdote in het boek komt van Jennie van Eeden, een al enkele jaren in een hoge klasse biljartende Hoogvlietse, had in haar jonge jaren in 1950 met een ‘nieuwe vlam’ afgesproken had naar de film te gaan in het Harmonietheater. Keurig stond hij op haar te wachten en hand in hand namen ze plaats met ook een meisje links van hem. Nadat de film was afgelopen en de lichten aanfloepten, verliet de jongen die met Jennie was gekomen de zaal hand in hand met het meisje dan aan de andere kant van hem had gezeten. Pas later kon Jennie van Eeden er om lachen.

In de historie van de bioscopen weerspiegelt op de achtergrond de groei van Rotterdam en andere intrigerende tijdsbeelden. Tijdsbeelden waarin onder meer de zwijgende en eerste geluidsfilm op het netvlies verschijnen, maar ook het bioscoopvertier tijdens de economische crisis en in de beide wereldoorlogen. En uit dat verleden doemen in het boek onvermijdelijk de veelbesproken explicateurs en filmkeurders op, voortlevend in smakelijke anekdotes.

De uitgave van het boek is mogelijk geworden door financiële steun van Historisch Museum Rotterdam, G.Ph. Verhagen Stichting, Stichting Bevordering van Volkskracht, Departement Rotterdam der Maatschappij tot Nut van ‘t Algemeen, Prins Bernhard Cultuurfonds – Rotterdam en Stichting Organisatie Effectenhandelaren te Rotterdam. Mede door de bijdragen van deze organisaties kon de verkoopprijs laag worden gehouden.

‘Fantasie, Illusie en Betovering – Herinneringen aan Rotterdamse bioscopen 1896-2004′ bevat 240 pagina met honderden fraaie foto’s en illustraties in kleur en zwart-wit. Uitgeverij: Aprilis te Zaltbommel. Auteur: Herman Romer. Prijs: 22,50 euro. ISBN 90.5994.033.4. Verkrijgbaar in de boekhandel of te bestellen via 0418-512088 of email: info@aprilis.nl. Een boek dat zeker ook voor Hoogvlieters een prachtig naslagwerk is.

Jan Koopmans

Terug naar perspublicaties

Terug naar de home page

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>